Doanh nghiệp 'ngộp thở' vì chi phí logistics tăng sốc

Chi phí logistics tăng sốc đang đẩy nhiều doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam vào tình trạng "ngộp thở". Đơn cử, Công ty CP Phúc Sinh ghi nhận chi phí logistics tháng 6 vọt lên 22 tỷ đồng, chiếm hơn một nửa tổng chi phí vận hành, trong khi trước đây tiền cước tàu chỉ khoảng 7-8 tỷ đồng mỗi tháng.

Giá cước vận tải biển tăng gần 200% chỉ trong thời gian ngắn. Ông Nguyễn Đình Tùng, Chủ tịch Vina T&T Group, cho biết cước container hàng lạnh cho trái cây tươi từ mức 2.800 USD hồi đầu tháng 5 đã lên 7.800 USD. Dù chấp nhận giá cao, doanh nghiệp vẫn khó đặt chỗ và buộc phải lên kế hoạch từ sớm, không thể đàm phán lại với đối tác nước ngoài, thậm chí đối mặt nguy cơ phá sản.

Thời gian vận chuyển cũng kéo dài gấp đôi, từ khoảng 20 ngày lên hơn 40 ngày do tàu phải đi đường vòng. Với mặt hàng tươi sống, Vina T&T phải chuyển sang đường hàng không nhưng lại gặp cảnh bị từ chối vận chuyển vì trái cây Việt Nam trọng lượng lớn, tiêu tốn nhiên liệu. Để thích ứng, doanh nghiệp này phải đầu tư thêm xe container dù đây không phải lĩnh vực chuyên môn và phát sinh nhiều rủi ro quản lý.

Bà Đặng Minh Phương, Chủ tịch Hiệp hội Logistics và Cảng biển TPHCM, chỉ ra nguyên nhân chính đến từ biến động địa chính trị thế giới đẩy giá nhiên liệu tăng, hạ tầng giao thông chưa đồng bộ, tình trạng ùn tắc tại cảng biển và nhiều chi phí ẩn khác. Bên cạnh đó, doanh nghiệp trong nước còn hạn chế trong khai thác dịch vụ logistics thuê ngoài, thường tự thực hiện toàn bộ chuỗi dẫn đến hiệu quả thấp, trong khi doanh nghiệp FDI sử dụng đơn vị chuyên nghiệp để tối ưu chi phí.

Theo báo cáo Logistics năm 2025 của Bộ Công Thương, chi phí logistics tại Việt Nam chiếm khoảng 17-18% GDP, cao hơn nhiều so với Singapore (8%) và Malaysia (11%). Ông Lê Văn Danh, Phó Giám đốc Sở Công Thương TPHCM, cho biết thành phố đang đẩy nhanh hàng loạt dự án hạ tầng giao thông đa phương thức như các tuyến đường vành đai, cao tốc kết nối vùng và quy hoạch tuyến đường sắt Bình Dương đến cụm cảng Cái Mép - Thị Vải. Dự kiến trong 5 năm tới, mạng lưới giao thông sẽ đáp ứng tốt hơn nhu cầu vận tải.

Đối với nhà đầu tư, áp lực chi phí logistics leo thang đang bào mòn lợi nhuận của các doanh nghiệp xuất khẩu, đặc biệt là nhóm nông sản và hàng tươi sống vốn phụ thuộc lớn vào vận tải biển và hàng không. Những doanh nghiệp có khả năng thích ứng nhanh qua đầu tư hạ tầng riêng hoặc chuyển đổi sang mô hình logistics chuyên nghiệp có thể trụ vững hơn, trong khi các đơn vị chậm đổi mới đối diện rủi ro tài chính nghiêm trọng trong ngắn hạn.