Châu Á tái định hình chiến lược năng lượng sau cú sốc Trung Đông
Vĩ môThỏa thuận ngừng bắn tạm thời giữa Mỹ và Iran đã giúp dòng dầu khí qua eo biển Hormuz trở lại bình thường và kéo giá năng lượng hạ nhiệt. Nhưng cuộc khủng hoảng kéo dài nhiều tháng đã buộc các nền kinh tế châu Á, khu vực tiêu thụ phần lớn dầu khí xuất khẩu từ Trung Đông, phải coi an ninh năng lượng là ưu tiên chiến lược dài hạn thay vì vấn đề ngắn hạn.
Ấn Độ đang lên kế hoạch mở rộng kho dự trữ chiến lược đối với dầu thô, khí dầu mỏ hóa lỏng và khí tự nhiên. Nước này đồng thời tăng nhập khẩu LNG từ Mỹ và Oman bên cạnh nguồn cung truyền thống từ Qatar để phân tán rủi ro. Tại Nhật Bản, nơi khoảng 90% lượng dầu nhập khẩu trước đây đến từ Vịnh Ba Tư, Chính phủ đang xem xét hỗ trợ nâng cấp các nhà máy lọc dầu nhằm xử lý nhiều chủng loại dầu thô hơn, qua đó mở rộng lựa chọn nhà cung cấp. Ông Jun Saito, nhà nghiên cứu cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế Nhật Bản, nhận định việc sử dụng kho dự trữ dầu chiến lược cùng phối hợp quốc tế đã giúp Nhật Bản vượt qua khủng hoảng, nhưng rủi ro mang tính cấu trúc vẫn chưa biến mất.
Trên thị trường LNG, Singapore và Thái Lan đang tìm kiếm các hợp đồng nhập khẩu dài hạn từ Mỹ để giảm phụ thuộc vào Trung Đông. Pakistan và Việt Nam cũng xem xét tăng khai thác khí trong nước và thúc đẩy các dự án năng lượng tái tạo nhằm giảm áp lực nhập khẩu. Indonesia đẩy nhanh chương trình sử dụng dầu diesel pha 50% nhiên liệu sinh học từ dầu cọ, vừa giảm nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch vừa tận dụng nguyên liệu trong nước. Ông Fabby Tumiwa, Giám đốc điều hành Viện Cải cách Dịch vụ Thiết yếu Indonesia, khẳng định mục tiêu không chỉ là giảm phụ thuộc vào nhập khẩu mà còn từng bước giảm phụ thuộc vào chính nhiên liệu hóa thạch.
Ông Warren Patterson, Trưởng bộ phận chiến lược hàng hóa của ING Groep, nhấn mạnh cuộc xung đột là lời nhắc nhở rằng an ninh năng lượng vẫn là điểm yếu lớn của châu Á, và khả năng chống chịu phụ thuộc vào đa dạng hóa nguồn cung, xây dựng dự trữ chiến lược cùng đẩy nhanh chuyển đổi sang cơ cấu năng lượng cân bằng hơn. Các chuyên gia cho rằng một danh mục năng lượng cân bằng giữa dầu mỏ, LNG và năng lượng tái tạo không chỉ giúp giảm rủi ro trước cú sốc địa chính trị mà còn nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế.
Những điều chỉnh chính sách đang diễn ra cho thấy các nước châu Á không coi căng thẳng Trung Đông là biến cố nhất thời, và xu hướng mở rộng dự trữ chiến lược, đa dạng hóa nhập khẩu cùng đầu tư vào năng lượng tái tạo sẽ tiếp tục định hình chiến lược năng lượng khu vực trong nhiều năm tới, mở ra cơ hội đầu tư vào hạ tầng dự trữ, logistics năng lượng và các dự án năng lượng sạch.