Chứng khoán VIX: Tăng vốn nhanh và bài toán duy trì hiệu quả kinh doanh

Chứng khoán VIX đã vươn lên nhóm ba công ty chứng khoán có vốn điều lệ lớn nhất thị trường, đạt gần 24.503 tỷ đồng, gấp hơn 18 lần so với năm 2020. Cuộc đua tăng vốn diễn ra trong bối cảnh thị trường chuẩn bị đón dòng vốn mới sau khi FTSE Russell nâng hạng Việt Nam, tạo cú huých cấu trúc cho toàn ngành.

Quy mô vốn lớn giúp VIX mở rộng dư địa cho vay ký quỹ, khi tổng dư nợ margin toàn ngành cuối quý I/2026 ước đạt 420.000 tỷ đồng, mức cao nhất lịch sử. Tuy nhiên, mô hình kinh doanh của VIX có sự khác biệt rõ rệt khi dành tỷ trọng lớn cho tự doanh. Tại ngày 31/3/2026, danh mục tài sản tài chính ghi nhận qua lãi lỗ đạt hơn 15.041 tỷ đồng, chiếm 50,8% tổng tài sản, trong khi dư nợ cho vay đạt 12.507 tỷ đồng, tương đương 42,3%.

Năm 2025, VIX ghi nhận lợi nhuận sau thuế kỷ lục hơn 5.410 tỷ đồng, tăng 715,6% so với năm trước. Các chỉ số sinh lời vượt xa trung bình ngành với ROA đạt 20,12% và ROE đạt 28,85%. Sang quý I/2026, lợi nhuận ròng giảm 62,8% so với cùng kỳ, chỉ đạt 138,4 tỷ đồng. Nguyên nhân đến từ hiệu quả đầu tư chậm lại khi thị trường phân hóa, dòng tiền tập trung vào các cổ phiếu vốn hóa lớn như VIC và VHM, trong khi các khoản đầu tư lớn của VIX như EIB, GEX, GEE chưa phục hồi như kỳ vọng.

Giá trị đầu tư gốc chứng khoán niêm yết đến cuối quý I/2026 tăng lên 7.803,7 tỷ đồng, giá thị trường đạt 10.668,3 tỷ đồng, vẫn có lãi nhưng tốc độ tăng trưởng đã chậm lại đáng kể so với đầu năm. Trước bối cảnh đó, VIX đặt kế hoạch lãi ròng năm 2026 giảm 48%, về 2.800 tỷ đồng. Tại Đại hội đồng cổ đông thường niên 2026, ban lãnh đạo cho biết kế hoạch được xây dựng trên cơ sở đánh giá thận trọng về biến động kinh tế vĩ mô và thị trường, đảm bảo tính khả thi trong bối cảnh thanh khoản chững lại và mặt bằng giá cổ phiếu điều chỉnh.

Việc tăng vốn nhanh đặt ra bài toán duy trì hiệu quả sử dụng vốn sau khi các chỉ số ROA và ROE chạm đỉnh. Ở chiều ngược lại, triển vọng dài hạn của ngành vẫn tích cực với dòng vốn thụ động từ các quỹ ETF toàn cầu ước đạt 1,67 tỷ USD sau nâng hạng. Ông Nguyễn Tuấn Dũng, Chủ tịch Hội đồng quản trị VIX, nhấn mạnh việc liên tục nâng cao năng lực tài chính là điều kiện sống còn để không bị bỏ lại trong cuộc cạnh tranh ngày càng gay gắt, nhưng đi cùng với tăng vốn phải đảm bảo lợi ích cho cổ đông.

Đối với nhà đầu tư, câu chuyện của VIX phản ánh hai mặt của chiến lược tăng trưởng nóng: quy mô vốn lớn tạo lợi thế cạnh tranh dài hạn nhưng hiệu quả sử dụng vốn cần được theo dõi sát sao khi thị trường bước vào giai đoạn kém thuận lợi hơn.